Các bố cục cơ bản trong nhiếp ảnh

Tác giả bài viết: Barry O Carroll
Nguồn tin: Theo boredpanda, Hoàng Vũ, Phong Trần biên dịch

Quy tắc một phần ba

Quy tắc một phần ba rất đơn giản. Bạn chia khung ảnh thành 9 phần bằng nhau với 2 đường kẻ dọc và 2 đường kẻ ngang như hình minh họa trên. Nhiều máy ảnh đã có chế độ hiển thị lưới này trong phần live view. hãy đọc hướng dẫn sử dụng máy ảnh của bạn để bật tính năng này.

Theo quy tắc này, chúng ta cần đặt các yếu tố quan trọng của cảnh vật dọc theo một hay nhiều đường kẻ, hay nơi các đường kẻ giao nhau. Chúng ta thường có xu hướng tự nhiên muốn đặt chủ đề chính nằm ở chính giữa, tuy nhiên, sử dụng quy tắc một phần ba qua thường xuyên sẽ giúp bức ảnh trông cuốn hút hơn.



Trong bức ảnh trên, tôi đã đặt đường chân trời dọc theo đường kẻ một phần ba dưới cùng của khung ảnh và cây lớn nhất, gần nhất được đặt theo đường kẻ dọc bên phải. Hình ảnh sẽ không có hiệu ứng tương tự nếu những cây lớn được đặt ở trung tâm của bức hình.



Trong bức ảnh Quảng trường Old Town tại Prague, tôi đã đặt đường chân trời nằm trên đường kẻ ngang một phần ba ở phần trên của khung ảnh. Hầu hết các tòa nhà nằm ở khoảng một phần ba chính giữa và quảng trường chính chiếm một phần ba phía dưới của khung. Các ngọn tháp của nhà thờ được đặt gần đường ngang bên phải của khung hình.

Bố cục trung tâm và đối xứng

Có những trường hợp đặt chủ đề chính ở trung tâm khung hình thực sự đem lại hiệu quả cao. Bố cục trung tâm rất phù hợp cho cảnh vật đối xứng. Chúng cũng trông rất đẹp trong khung hình vuông.



Bức ảnh chụp cầu Ha’Penny ở thành phố Dublin là một ứng cử viên hoàn hảo cho bố cục trung tâm. Kiến trúc và những con đường là những đối tượng tuyệt vời cho bố cục này.



Cảnh vật có hình ảnh phản chiếu cũng là một cơ hội tuyệt vời để sử dụng tính đối xứng trong sáng tác của bạn. Trong bức ảnh này, tôi đã sử dụng kết hợp bố cục một phần ba và bố cục đối xứng để tạo nên bức ảnh. Cái cây ở vị trí bên phải của khung hình ngả bóng xuống mặt hồ tạo nên tính đối xứng hoàn hảo. Bạn có thể kết hợp một số quy tắc bố cục vào cùng một bức ảnh.

Bố cục tiền cảnh và chiều sâu

Thêm vào tiền cảnh là cách tuyệt vời để tạo cảm giác chiều sâu. Những bức ảnh tất nhiên là 2D, nhưng cảm giác 3D sẽ tăng lên khi thêm vào các yếu tố tiền cảnh, hậu cảnh. Trong bức ảnh một thác nước ở Hà Lan này, những tảng đá trên sông là nơi cung cấp tiền cảnh hoàn hảo. Kỹ thuật này đặc biệt hiệu quả với ống kính góc rộng.



Bức ảnh này được chụp ở bến tàu của Dublin, Ireland. Trụ dây xích trên bến tàu đóng vai trò tiền cảnh, kết hợp với các công trình kiến trúc và cây cầu ở phía xa... giúp tạo cảm giác chiều sâu cho bức ảnh. Trụ dây xích trong ảnh chỉ cách nhiếp ảnh gia vài mét khi anh ta chụp bức ảnh này.

Tạo khung bên trong khung

"Khung hình bên trong khung hình" là một cách hiệu quả để khắc họa chiều sâu của cảnh vật. Hãy tìm các đồ vật như cửa sổ, mái vòm hay những cành cây nhô ra để tạo ra một khung hình. "Khung hình" này không nhất thiết phải bao bọc toàn bộ cảnh vật.



Trong bức ảnh chụp quảng trường St Mark ở Venice, mái vòm đóng vai trò tạo khung cho nhà thờ St Marks và lầu chuông ở phía cuối quảng trường. Việc sử dụng góc nhìn qua khung hình là một đặc điểm phổ biến của tranh vẽ trong thời kỳ Phục hưng để miêu tả chiều sâu. Như bạn có thể thấy, quảng trường hoàn toàn yên tĩnh, trống rỗng khi chụp. Đây là lợi ích của việc thức dậy sớm lúc 5 giờ sáng. Sáng sớm là khoảng thời gian ra ngoài chụp ảnh yêu thích của nhiều nhiếp ảnh gia.

Đường thẳng dẫn hướng

Đường dẫn hướng giúp dẫn dắt người xem, thu hút sự chú ý của họ vào những điểm quan trọng. Bất cứ điều gì từ những con đường, bức tường hay hoa văn có thể được sử dụng làm đường dẫn hướng.



Trong bức ảnh tháp Eiffel này, tôi đã sử dụng các hoa văn để làm đường dẫn hướng. Các đường thẳng trên mặt đất dẫn dắt người xem đến tháp Eiffel ở xa. Bạn cũng sẽ nhận thấy tôi đã sử dụng tiêu điểm trung tâm cho bức ảnh này. Sự đối xứng của môi trường xung quanh khiến tiêu điểm này trở nên nổi bật.

Lấp đầy khung ảnh

Lấp đầy khung hình với chủ đề bạn chọn, để lại ít hoặc không có không gian xung quanh, cách này có thể rất hiệu quả trong một số tình huống nhất định. Nó giúp người xem tập trung vào chủ đề chính mà không có bất kỳ sự phân tâm nào. Nó cũng cho phép người xem quan sát chi tiết của một đối tượng mà không thể quan sát được nếu chụp từ xa.



Trong bức ảnh chụp sư tử này, bạn sẽ nhận thấy rằng tôi đã chụp cận cảnh khuôn mặt, thậm chí cắt xén luôn một phần đầu và bờm. Điều này giúp người xem tập trung thực sự vào các chi tiết như mắt hay bề mặt lông sư tử. Bạn cũng có thể nhận thấy rằng tôi đã sử dụng quy tắc một phần ba trong bức ảnh.

Để lại không gian trống

Để lại rất nhiều khoảng không gian trống xung quanh chủ thể của bạn có thể tạo thêm sự hấp dẫn. Nó tạo ra cảm giác của sự đơn giản. Giống như lấp đầy khung ảnh, nó giúp người xem tập trung vào chủ thể chính mà không gây ra phân tâm.



Bức ảnh này chụp một tượng thần Hindu khổng lồ, thần Shiva ở Mauritius là một ví dụ điển hình của việc tạo không gian trống. Bức tượng rõ ràng là tiêu điểm chính nhưng tôi lại để rất nhiều không gian trống bầu trời quanh nó. Điều này giúp thu hút ánh nhìn vào bức tượng trong khi giúp bức tượng có ‘không gian để thở’. Bố cục này cũng tạo nên cảm giác tinh giản. Cảnh vật không có gì phức tạp. Chỉ là bức tượng được bầu trời bao quanh. Tôi cũng đã sử dụng quy tắc một phần ba để đặt bức tượng ở phần bên phải của khung.

Vị trí của khoảng trống

Quy tắc này nói rằng, bạn nên đặt khoảng trống ở vị trí phía trước vật thể hoặc tiến lên phía trước. VD: nếu chụp chiếc xe hơi đang chuyển động thì nên để khoảng trống phía trước xe, thay vì phía sau.



Ở bức ảnh con tàu, nó đang di chuyển từ trái sang phải, và có rất nhiều khoảng trống để nó “đi vào”. Điều này làm cho người xem có thể tưởng tượng hình ảnh con tàu đi dọc con sông, hoặc hướng đôi mắt để tìm đích đến của vật thể. Nếu con tàu đặt ở sát phía bên phải, sẽ có một cảm giác khó chịu vì người xem có xu hướng bị dẫn ra khỏi khung hình.

Vị trí cạnh nhau

“Vị trí cạnh nhau” là một công cụ bố cục mạnh mẽ trong nhiếp ảnh. Khi đặt 2 vật thể cạnh nhau, tương quan hoặc tương phản, bạn đang mang thêm tính kể chuyện vào bức ảnh. Bức ảnh dưới đây được chụp tại Pháp với chiếc xe Citroen 2CV đầy vẻ hoài cổ, vô tình đậu trước quán cafe cũ mang đậm phong cách Pháp là một sự kết hợp tuyệt vời bổ sung cho nhau.

Tam giác vàng

Bố cục tam giác vàng hoạt động cũng giống như nguyên tắc 1/3. Thay vì những đường dọc và ngang, chúng ta chia khung hình bằng 1 đường chéo, kèm theo 2 đường vuông góc đi qua 2 góc còn lại của khung hình. Những đường chéo tạo ra “kịch tính” khi ta xếp đặt các đối tượng dọc theo chúng và tại các giao điểm. Bức ảnh dưới đã tận dụng rất khéo quy tắc tam giác vàng này. Ánh sáng xe cộ qua lại đi theo đường chéo ở giữa. Tòa nhà bên tay trái chạy theo đường chéo nhỏ hơn, còn góc trên của tòa nhà bên phải được đặt ngay giao điểm của 2 đường thẳng.

Rõ ràng là bạn không thể cứ nhớ hết các quy tắc này khi đi chụp ảnh. Tuy nhiên, bạn có thể luyện tập từng phần một. Cho tới khi thành thạo từng quy tắc, và mọi thứ sẽ trở nên tự nhiên như hơi thở.

Xem ảnh của những nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp và phân tích những quy tắc bố cục trong đó cũng là một cách hay để học. Nhưng điều quan trọng nhất vẫn là, bạn hãy cố gắng chụp mỗi ngày thì mới nhanh tiến bộ được.

Chúc bạn thành công!